Jisajili mara moja, kwa kozi zote
Maendeleo yako yanahifadhiwa kwenye kivinjari hiki unaposoma, na seminari inayatunza chini ya msimbo wako wa mwanafunzi, ili uweze kuendelea kwenye kifaa chochote. Weka msimbo huo kwa siri, kama nenosiri. Barua pepe si lazima. Iongeze ili tukurudishie msimbo wako wa mwanafunzi, tukutumie vikumbusho na tukupe cheti. Unaweza kujiandikisha na kuendelea kusoma bila barua pepe. Tunachohifadhi.
Programu ya Cheti inajibu maswali ya kuchagua jibu. Shahada ya Mshiriki inaongeza maswali ya kujaza pengo; M.Div. na Th.M. zinaongeza hayo na maswali ya majibu mafupi. Asilimia 90 ya kila sehemu inahitajika ili kufaulu.
1. Alisukumwa na Huruma1. Moved With Compassion
Kabla Yesu hajatuamuru kamwe tuwe na utu wema, Injili zinatuonyesha wema wake mwenyewe ukitenda kazi. Tena na tena tunasoma kwamba "aliwahurumia." Aliwaona makutano — si kama umati usio na sura wala tatizo la kushughulikiwa, bali kama watu waliochoka na kutawanyika, kama kondoo wasio na mchungaji — na kitu fulani kikaguswa ndani yake. Wema, katika maana yake ya kina kabisa ya Kikristo, hauanzi na wajibu tunaoutimiza bali na moyo unaoguswa kweli na hali ya wengine.Before Jesus ever commands us to be kind, the Gospels show us His own kindness in action. Again and again we read that "He had compassion on them." He saw the multitudes — not as a faceless crowd or a problem to be managed, but as weary, scattered people, like sheep without a shepherd — and something moved in Him. Kindness, in its deepest Christian sense, begins not with a duty we perform but with a heart that is genuinely moved by the condition of others.
Hili ni muhimu, kwa sababu mara nyingi tunapunguza wema kuwa adabu tu au tabia njema. Lakini wema ambao Yesu anauonyesha na kuuamuru ni mzito zaidi sana kuliko hilo. Ni huruma: moyo unaowaona watu kweli katika hitaji lao na kusukumwa kuwasaidia. Makutano walikuwa wamesumbuliwa na hawakuwa na msaada, na Yesu hakuwapita bila kuwaangalia wala hakuchukizwa na mahitaji yao; aliguswa kwa ajili yao. Kuwa na utu wema, kwa mujibu wa Biblia, ni kuiacha mioyo yetu iguswe kama yake ilivyoguswa, na kisha kutenda kulingana nayo.This is important, because we often reduce kindness to mere politeness or good manners. But the kindness Jesus models and commands is far weightier than that. It is compassion: a heart that truly sees people in their need and is stirred to help them. The crowds were harassed and helpless, and Jesus did not look past them or grow annoyed at their demands; He was moved for them. To be kind, biblically, is to let our hearts be moved the way His was, and then to act on it.
2. Huruma Inamaanisha "Ninakuhisi"2. Compassion Means "I Feel You"
Neno ambalo Injili zinatumia kwa huruma ya Yesu ni la kimwili kwa namna ya ajabu. Halielezi huruma ndogo ya mbali wala masikitiko ya kupita tu; linamaanisha kuguswa kwa ndani kabisa ya matumbo, kutoka kiini kabisa cha nafsi ya mtu. Yesu alipowahurumia, aliuhisi uchungu wa watu ndani ya matumbo yake. Huruma ya aina hii si hisia nadhifu inayowekwa mbali kwa urefu wa mkono; ni kuguswa sana na mateso ya mwingine kiasi kwamba unayahisi kana kwamba ni yako mwenyewe.The word the Gospels use for Jesus' compassion is a remarkably physical one. It does not describe a mild sympathy or a passing pity; it means to be moved viscerally, from the very core of one's being. When Jesus had compassion, He felt the pain of the people in His gut. Compassion of this kind is not a tidy emotion held at arm's length; it is being so moved by another's suffering that you feel it as if it were your own.
Kuna picha nzuri ya jambo hili katika msemo wa Kihispania lo siento. Tunautafsiri "samahani" au "pole," lakini maneno yake kwa kweli yanamaanisha kitu karibu zaidi na "nakihisi." Kumwambia mtu aliye katika maumivu lo siento ni kusema, kwa maana yake, "nakihisi pamoja nawe." Katika mazingira ya mateso makubwa, watu husema jambo lilelile — "ninakuhisi." Hivyo ndivyo Yesu alivyokuwa hasa. Aliuhisi uchungu wao. Na kwa hiyo huruma yake haikuwa kamwe ya kinadharia: watu walipokuwa wagonjwa, aliwaponya; walipokuwa na njaa, aliwalisha, wakati mmoja zaidi ya elfu tano; walipokuwa wamenaswa katika dhambi, aliwasamehe. Huruma inayohisi kweli daima itamwendea yule anayeumia.There is a beautiful picture of this in the Spanish phrase lo siento. We translate it "I am sorry," but the words literally mean something closer to "I feel it." To say lo siento to someone in pain is to say, in effect, "I feel it with you." In settings of deep suffering, people say much the same thing — "I feel you." That is exactly what Jesus was like. He felt their pain. And so His compassion was never abstract: when people were sick, He healed them; when they were hungry, He fed them, on one occasion more than five thousand; when they were trapped in sin, He forgave them. Compassion that truly feels will always move toward the one who hurts.
3. Wema wa Mungu Kwetu3. The Kindness of God Toward Us
Hatuwezi kuielewa amri ya kuwa na utu wema mpaka tuone wema wa Kikristo unatoka wapi. Paulo hasemi tu "iweni wafadhili"; anasema "iweni wafadhili ninyi kwa ninyi... kama na Mungu katika Kristo alivyowasamehe ninyi." Wema wetu umekusudiwa kuwa mwakisiko na mfuriko wa wema ambao Mungu ametuonyesha tayari. Maandiko yanasema ni wema wa Mungu unaotuvuta kwenye toba — kwamba tunapenda kwa sababu Yeye alitupenda kwanza, na tuna utu wema kwa sababu Yeye alikuwa mwema kwetu kwanza.We cannot understand the command to be kind until we see where Christian kindness comes from. Paul does not simply say "be kind"; he says "be kind to one another... even as God in Christ forgave you." Our kindness is meant to be a reflection and an overflow of the kindness God has already shown us. Scripture says it is the kindness of God that leads us to repentance — that we love because He first loved us, and we are kind because He was first kind to us.
Hili linabadilisha kila kitu kuhusu jinsi tunavyoikaribia amri hii. Wema si deni tunalolipa ili kupata kibali cha Mungu, wala si juhudi tunayoitengeneza kwa kukaza meno. Ni shukrani katika matendo — mwitikio wa asili wa moyo uliotendewa wema zaidi sana kuliko ulivyostahili. Tunapokumbuka jinsi Mungu alivyokuwa mvumilivu, mwenye rehema, mwenye moyo mpole kwetu katika Kristo, wema kwa wengine unaacha kuonekana kama mzigo na unaanza kuonekana kama jambo la busara kuliko yote duniani. Tunatoa kile tulichopokea.This changes everything about how we approach the command. Kindness is not a debt we pay to earn God's favor, nor a strain we manufacture by gritted teeth. It is gratitude in action — the natural response of a heart that has been treated far more kindly than it deserved. When we remember how patient, how merciful, how tenderhearted God has been with us in Christ, kindness toward others stops feeling like a burden and starts feeling like the most reasonable thing in the world. We give what we have received.
4. Huruma Inayotenda4. Compassion That Acts
Huruma ya kweli haibaki kamwe kuwa hisia tu; daima inakuwa tendo. Tayari tumeona kwamba Yesu aliposukumwa na huruma, alifanya jambo kuhusu hilo — aliponya, alilisha, alisamehe. Kuwaonea watu huruma huku hufanyi chochote si wema ambao Maandiko yanaupongeza; ni hisia tupu, na hisia tupu hazigharimu chochote na hazimsaidii mtu yeyote. Wema ambao Mungu anauita huinuka kutoka kitini mwake.True compassion never stays a feeling; it always becomes a deed. We have already seen that when Jesus was moved with compassion, He did something about it — He healed, He fed, He forgave. Feeling sorry for people while doing nothing is not the kindness Scripture commends; it is sentiment, and sentiment costs nothing and helps no one. The kindness God calls for gets up off its chair.
Huu ndio ustadi wa wema wa Kikristo: unapatikana kwa kila mtu, wakati wote. Huenda tusiweze kulisha watu elfu tano, lakini tunaweza kumpelekea jirani sahani ya chakula. Hatutaponya kila ugonjwa, lakini tunaweza kuketi pamoja na mtu aliye mgonjwa. Huruma inayotenda haingoji tukio kubwa; inachukua nafasi ndogo iliyopo na kuijaza kwa upendo.This is the genius of Christian kindness: it is available to everyone, all the time. We may not be able to feed five thousand, but we can carry a plate to a neighbor. We will not heal every sickness, but we can sit with someone who is sick. Compassion that acts does not wait for a great occasion; it takes the small occasion at hand and fills it with love.
5. Wema kwa Wanaosahauliwa5. Kindness to the Overlooked
Maandiko yana kujali maalum kwa watu ambao ulimwengu huelekea kuwapuuza. Tangu siku za Musa, mjane na yatima waliwekwa chini ya ulinzi maalum wa Mungu na kukabidhiwa kwa utunzaji mpole wa wenye haki. Yakobo anafika hata kuifafanua dini safi si kwa sherehe za ibada wala kwa maoni sahihi bali kwa hili: kuwatunza yatima na wajane katika dhiki yao. Kipimo cha kweli kabisa cha wema wetu ni jinsi tunavyowatendea wale wasioweza kutufanyia chochote kwa kurudisha — watu wasio na mamlaka, wasio na hadhi, na wasio na chochote cha kutoa.Scripture has a special concern for the people the world tends to overlook. From the days of Moses, the widow and the orphan were placed under God's particular protection and commended to the tender care of the righteous. James goes so far as to define pure religion not by ceremony or correct opinion but by this: looking after orphans and widows in their distress. The truest test of our kindness is how we treat those who can do nothing for us in return — the people with no power, no status, and nothing to offer.
Yesu aliupanua uangalifu huohuo kwa mgeni, mgonjwa, na mfungwa. "Nalikuwa mgeni, wala hamkunikaribisha... mgonjwa, na kifungoni, wala hamkuja kunitazama," alionya — akifundisha kwamba huruma inayoonyeshwa au kunyimwa "mmojawapo wa hao walio wadogo" inaonyeshwa au kunyimwa Yeye. Kwa hiyo, wema haupaswi kuwekwa kwa ajili ya marafiki zetu na walio sawa nasi tu, watu wanaoweza kutulipa. Unapaswa kutiririka hasa kuelekea waliosahauliwa na walioanguka chini kabisa maishani, kwa sababu huko ndiko hasa huruma ya Mungu inakotiririka.Jesus extended that same concern to the stranger, the sick, and the prisoner. "I was a stranger and you did not take Me in... I was sick and in prison and you did not visit Me," He warned — teaching that compassion shown or withheld to "the least of these" is shown or withheld to Him. Kindness, then, is not to be reserved for our friends and equals, the people who can repay us. It is to flow especially toward the forgotten and the down-and-out, because that is exactly where the compassion of God flows.
6. Utu Wema Ni Vazi Tunalovaa6. Kindness Is a Garment We Put On
Paulo anatuambia "tujivike" utu wema, kama mtu avaavyo vazi. Picha hii ni ya makusudi: utu wema ni kitu tunachochagua kukivaa, kwa makusudi, kila siku. Hii inamaanisha kwamba hatulazimiki kungoja mpaka tujisikie wema ndipo tutende kwa wema. Siku ambazo tumechoka, tuna hasira za haraka, au akili zetu zimeshughulika, bado tunaweza kwa makusudi kujivika utu wema kwa watu tunaokutana nao — na mara nyingi sana hisia hufuata uamuzi.Paul tells us to "put on" kindness, as one puts on a garment. The image is deliberate: kindness is something we choose to wear, intentionally, each day. This means we do not have to wait until we feel kind to act kindly. On the days when we are tired, irritable, or preoccupied, we can still deliberately clothe ourselves with kindness toward the people we meet — and very often the feeling follows the choice.
Jambo hili linatulinda dhidi ya kisingizio cha kawaida. Tunajiambia kwamba sisi tu "si watu wenye wema kwa asili," kana kwamba wema ni sifa ya tabia isiyobadilika ambayo ama tunayo ama hatuna. Lakini Paulo anauzungumzia utu wema kama uamuzi, vazi linalopatikana kwa kila mwamini ili alivae. Hata aliye mwenye hasira zaidi miongoni mwetu bado anaweza kuchagua, katika wakati fulani, kusema kwa upole, kuwa mvumilivu, kufanya jambo la kusaidia. Tabia hujengwa hasa kwa kuuchagua wema kabla hatujauhisi, mpaka kuuvaa kunakuwa kama asili ya pili.This protects us from a common excuse. We tell ourselves that we are simply "not a naturally kind person," as though kindness were a fixed personality trait we either possess or lack. But Paul addresses kindness as a decision, a garment available to every believer to put on. The grumpiest among us can still choose, in a given moment, to speak gently, to be patient, to do the helpful thing. Character is built precisely by choosing kindness before we feel it, until the wearing of it becomes second nature.
7. Utu Wema Ni Tunda, Si Nguvu za Kujilazimisha7. Kindness Is Fruit, Not Willpower
Kuna kweli ya ndani zaidi hapa inayozuia amri ya "jivikeni utu wema" isiwe tu kujiboresha mwenyewe. Paulo anauorodhesha utu wema miongoni mwa tunda la Roho — si mafanikio ya mwili, bali tunda ambalo Roho Mtakatifu hulikuza katika maisha yaliyojitoa. Hii inamaanisha kwamba wema halisi, wa kudumu, hatimaye si kitu tunachokitengeneza kwa nguvu za kujilazimisha hata kidogo; ni kitu ambacho Mungu hukizaa ndani yetu tunapotembea pamoja naye.There is a deeper truth here that keeps the "put on kindness" command from becoming mere self-improvement. Paul lists kindness among the fruit of the Spirit — not the achievements of the flesh, but the fruit the Holy Spirit grows in a surrendered life. This means that genuine, lasting kindness is finally not something we manufacture by willpower at all; it is something God produces in us as we walk with Him.
Kushikilia kweli hizi mbili pamoja kunatuweka katika usawa. Kwa upande mmoja, tunajivika utu wema kwa makusudi, tukiuchagua kabla hatujauhisi. Kwa upande mwingine, tunamtegemea Roho akuze wema halisi ndani yetu kutoka ndani, tukijua kwamba juhudi zetu wenyewe zitakauka. Tawi halijikazi ili kuzaa matunda; linabaki tu limeunganika na mzabibu, na matunda yanakuja. Ndivyo ilivyo kwa utu wema: tunaendelea kuuchagua, na tunaendelea kukaa ndani ya Kristo, na Roho anaufanya wema tuliouchagua kuwa kitu halisi na cha kina, wema wenyewe wa Mungu ukitiririka kupitia sisi.Holding the two truths together keeps us balanced. On the one hand, we deliberately put on kindness, choosing it before we feel it. On the other hand, we depend on the Spirit to grow real kindness in us from the inside, knowing our own efforts will run dry. A branch does not strain to produce fruit; it simply stays connected to the vine, and the fruit comes. So with kindness: we keep choosing it, and we keep abiding in Christ, and the Spirit makes our chosen kindness into something genuine and deep, the very kindness of God flowing through us.
8. Utu Wema Kama Ushuhuda8. Kindness as Witness
Moyo uliojaa huruma ya Kristo unakuwa mojawapo ya shuhuda zenye nguvu zaidi ulimwenguni, hasa katika mahali penye giza. Wema hung'aa zaidi dhidi ya mandhari yenye giza nene kabisa, na ulimwengu unaotazama hauwezi kwa urahisi kuueleza na kuupuuza.A heart full of Christ's compassion becomes one of the most powerful testimonies in the world, especially in places of darkness. Kindness shines brightest against the blackest backgrounds, and the watching world cannot easily explain it away.
Huu ndio ufikiaji wa kujitoa kikamilifu wa utu wema: Yesu anatuambia kwamba Mungu Mwenyewe "ni mwema kwa wasiokuwa na shukrani, na waovu," na anatuita tuwe na wema hata kwa wale wasiostahili wala wasiourudisha. "Heri wenye rehema," alisema, "kwa maana hao watapata rehema." Wema unaowafikia wanaostahili tu ni haki ya kawaida tu; wema wa ufalme unawafikia wasio na shukrani, walio wagumu, na adui — na kwa kufanya hivyo unamfanya Mungu asiyeonekana aonekane kwa namna ya ajabu.This is the radical reach of kindness: Jesus tells us that God Himself "is kind to the unthankful and evil," and calls us to be kind even to those who do not deserve it or return it. "Blessed are the merciful," He said, "for they shall obtain mercy." A kindness that extends only to the deserving is just ordinary fairness; the kindness of the kingdom reaches the ungrateful, the difficult, and the enemy — and in doing so it makes the invisible God strangely visible.
9. Uguswe, Kisha Utende9. Be Moved, and Move
Kwa hiyo tunarudi pale tulipoanzia, kwa Yesu akiwatazama makutano waliochoka na kuwahurumia. Huo ndio kielelezo kwa kila moyo wenye utu wema: kwanza kuguswa kweli — kuyaacha mateso ya wengine yatuingie, kuyahisi, kusema pamoja na Kristo "ninakuhisi" — na kisha kusogea, kuiacha hisia hiyo iwe tendo. Huruma inayohisiwa tu bila kutendwa kamwe hufia moyoni; huruma inayotenda bila kuhisi huwa wajibu baridi. Wema wa kweli hushikilia vyote viwili pamoja: moyo unaoguswa, na mikono inayotenda.So we come back to where we began, to Jesus looking out over the weary crowds and being moved with compassion. That is the pattern for every kind heart: first to be genuinely moved — to let the suffering of others register in us, to feel it, to say with Christ "I feel you" — and then to move, to let that feeling become a deed. Compassion that is only felt and never acted on dies in the heart; compassion that acts without feeling becomes cold duty. Real kindness holds both together: a heart that is moved, and hands that move.
Basi, kuwa na utu wema si kitu pungufu ya kushiriki moyo wa Kristo. Tunajivika utu wema kwa makusudi kama vazi, tunamtegemea Roho aukuze kama tunda, tunauelekeza hasa kwa wanaosahauliwa na wasiostahili, na tunauacha uwe ushuhuda wetu kwa ulimwengu unaotazama. Mungu aliyekuwa mwema kwetu tulipokuwa wasio na shukrani na waovu anatenda kazi ili kutufanya tuwe na wema kama Yeye — watu ambao, wakiwaona makutano, wanawahurumia, na kisha wanainuka na kusaidia.To be kind, then, is nothing less than to share the heart of Christ. We put on kindness deliberately as a garment, we depend on the Spirit to grow it as fruit, we aim it especially at the overlooked and the undeserving, and we let it become our witness to a watching world. The God who was kind to us when we were unthankful and evil is at work to make us kind like Himself — people who, seeing the multitudes, are moved with compassion, and then get up and help.
Mtihani wa Mwisho wa Sehemu ya 11Unit 11 Final Exam
Cheti: maswali 20 ya kuchagua jibu. Shahada ya Mshiriki: maswali ya kuchagua jibu na maswali 10 ya kujaza nafasi. Shahada ya Uzamili ya Huduma ya Kiungu (M.Div.) na Shahada ya Uzamili ya Teolojia (Th.M.): maswali ya kuchagua jibu, ya kujaza nafasi na maswali 10 ya majibu mafupi. Unahitaji kupata 90% katika kila sehemu ili kufaulu. Usipofaulu, mtihani utasubiri muda mfupi kabla hujaweza kujaribu tena.Certificate track: the 20 multiple-choice questions. Associate: multiple choice and the 10 fill-in-the-blank questions. M.Div. and Th.M.: multiple choice, fill-ins and the 10 short-answer questions. 90% of each part is required to pass. If you do not pass, the exam waits a short time before you can try again.
M.Div. na Th.M.: masomo yote matano yaliyopangwa ni sehemu ya kozi. Mtihani wake tofauti ni wa lazima baada ya kuanzishwa; tazama ukurasa wake kwa kanuni ya sasa. Heshima inabaki kuwa ya hiari na haichukui nafasi ya mtihani.
Fungua Masomo ya Kozi →