Jisajili mara moja, kwa kozi zote
Maendeleo yako yanahifadhiwa kwenye kivinjari hiki unaposoma, na seminari inayatunza chini ya msimbo wako wa mwanafunzi, ili uweze kuendelea kwenye kifaa chochote. Weka msimbo huo kwa siri, kama nenosiri. Barua pepe si lazima. Iongeze ili tukurudishie msimbo wako wa mwanafunzi, tukutumie vikumbusho na tukupe cheti. Unaweza kujiandikisha na kuendelea kusoma bila barua pepe. Tunachohifadhi.
Programu ya Cheti inajibu maswali ya kuchagua jibu. Shahada ya Mshiriki inaongeza maswali ya kujaza pengo; M.Div. na Th.M. zinaongeza hayo na maswali ya majibu mafupi. Asilimia 90 ya kila sehemu inahitajika ili kufaulu.
1. Mahali pa Siri1. The Secret Place
Somo la kwanza la Yesu kuhusu maombi halihusu mbinu bali linahusu ni nani anayesikiliza. Alikuwa ametoka tu kuonya juu ya kusali ili kuonekana na watu, kama wanafiki walivyopenda kufanya, wakisimama hadharani ili wasifiwe. Kinyume cha hilo, Yeye anasema: ingia chumbani mwako, funga mlango, usali mbele za Baba yako aliye sirini. Maombi si maonyesho yanayochezwa mbele ya hadhira ya watu; ni ukaribu wa ndani pamoja na Baba ambaye tayari yupo pale katika utulivu, akingoja.Jesus' first lesson on prayer is not about technique but about audience. He had just warned against praying to be seen by others, the way the hypocrites loved to do, standing in public to be admired. Against that, He says: go into your room, shut the door, and pray to your Father who is in the secret place. Prayer is not a performance staged for an audience of people; it is intimacy with a Father who is already there in the quiet, waiting.
Jambo hili linabadilisha mtazamo wetu wote. Lengo la mlango uliofungwa si kwamba maombi lazima yawe ya kimya au ya faragha kila mara, bali kwamba maombi ya kweli kimsingi ni uhusiano, si maonyesho. Baba "aonaye sirini" havutiwi na ufasaha wa maneno wala sauti kubwa; anaguswa na mtoto anayemjia kwa kweli. Kwa hiyo, kuwa mtu wa maombi ni, kwanza kabisa, kuamini kwamba Mungu yupo kweli na anasikiliza kweli nyuma ya mlango ule uliofungwa — na kuja kwake.This reframes everything. The point of the shut door is not that prayer must always be silent or solitary, but that real prayer is fundamentally a relationship, not a display. The Father "who sees in secret" is not impressed by eloquence or volume; He is moved by a child who actually comes to Him. To be prayerful, then, is first of all to believe that God is truly present and truly listening behind that closed door — and to come.
2. Maombi Ni Lazima, Si Hiari2. Prayer Is a Necessity, Not an Option
Kanisa la kwanza lilijitoa kwa maombi, na Ukristo halisi wa kujitoa kikamilifu hufanya maombi kuwa jambo la lazima kabisa. Hakuna njia yoyote ya kufanya mambo makubwa ya kujitoa ambayo Mungu anatuita tuyafanye bila kumsikiliza na kupokea nguvu zake. Hapa kuna uchunguzi unaogusa moyo: Ukristo wa kawaida, wa starehe, hauhitaji maombi mengi hata kidogo. Ikiwa siko mstari wa mbele nikijaribu kuwafikia majirani zangu, sichimbi kwa kina katika Neno ili kuwafundisha wengine kuwa wanafunzi, sinyooshi karama zangu ili kulitumikia kanisa, basi maombi yanakuwa kimsingi jambo la hiari — kitu kinachoweza kunifanya nijisikie vizuri lakini hakihitaji kunimeza.The early church devoted itself to the prayers, and real, radical Christianity makes prayer an absolute necessity. There is simply no way to do the radical things God calls us to do without listening to Him and receiving His power. Here is a searching diagnosis: average, comfortable Christianity does not require much prayer at all. If I am not in the trenches trying to reach my neighbors, not digging deep in the Word to disciple others, not stretching my gifts to serve the church, then prayer becomes essentially optional — something that might make me feel good but need not consume me.
Kwa maneno ya wazi: ikiwa Ukristo wangu unaweza kumudika kwa nguvu zangu, sitaomba. Lakini kwa kadiri maono yangu ya kile Mungu anachokusudia yanavyozidi uwezo wangu wa kibinadamu, ndivyo nitakavyogundua kwamba ninamtegemea Yeye kabisa — na hapo ndipo magoti yangu yanapogusa sakafu. Ukristo wa kujitoa kikamilifu ni utegemezi kamili, na utegemezi kamili huzaliwa tu na maono yasiyoweza kumudika kwa nguvu zetu. Kwa mtazamo huu, kukosa maombi kwa kawaida ni dalili ya maisha madogo kiasi kwamba tunaweza kuyamudu wenyewe. Dawa yake si nguvu zaidi za kujilazimisha bali ni maono makubwa zaidi ya kusudi la Mungu, maono yanayotupigisha magoti kwa sababu hatuwezi kamwe kuyatimiza peke yetu.Put bluntly: if my Christianity is manageable, I will not pray. But to the extent that my vision of what God intends is beyond my own human capacities, I will discover my utter dependence on Him — and that is when my knees hit the floor. Radical Christianity is radical dependence, and radical dependence is born only of an unmanageable vision. Prayerlessness, in this light, is usually a symptom of a life small enough to handle on our own. The cure is not more willpower but a bigger vision of God's purpose, one that drives us to our knees because we cannot possibly accomplish it alone.
3. Kielelezo Alichotoa Yesu3. The Pattern Jesus Gave
Wanafunzi walipotaka kujifunza kuomba, Yesu aliwapa kielelezo, na umbo lake lenyewe linatufundisha maombi ni ya nini. Hayaanzi na mahitaji yetu bali na Mungu: "Baba yetu" — uhusiano; "Jina lako litukuzwe" — ibada; "Ufalme wako uje, Mapenzi yako yatimizwe" — kujitoa kwa kusudi lake kabla hata hatujataja letu. Hapo tu ndipo yanageukia riziki ya kila siku, msamaha na kuokolewa. Mpangilio wenyewe ndio somo: maombi kwa haki huanza kwa kutuweka sawa na Mungu, na baadaye tu huleta maombi yetu.When the disciples wanted to learn to pray, Jesus gave them a pattern, and its very shape teaches us what prayer is for. It begins not with our needs but with God: "Our Father" — relationship; "hallowed be Your name" — worship; "Your kingdom come, Your will be done" — surrender to His purpose before we ever mention our own. Only then does it turn to daily bread, forgiveness, and deliverance. The order is the lesson: prayer rightly begins by aligning us with God, and only then brings our requests.
Angalia hasa mstari "Mapenzi yako yatimizwe, hapa duniani kama huko mbinguni." Ombi hilo moja kwa utulivu linapindua namna ambavyo wengi wetu huomba kwa silika. Tuna mwelekeo wa kumjia Mungu tukiwa tayari tumeshapanga mipango yetu, tukimwomba aiidhinishe tu. Yesu anatufundisha kuja tukiomba kwamba mapenzi yake yatimizwe — kuyafanya maombi yasiwe chombo cha kumpinda Mungu afuate mipango yetu, bali mahali ambapo mipango yetu inapindwa ifuate yake. Sala ya kielelezo, katika kiini chake, ni kujitoa kila siku.Notice especially the line "Your will be done on earth as it is in heaven." That single petition quietly overturns the way most of us instinctively pray. We tend to come to God with our agenda already fixed, asking Him to ratify it. Jesus teaches us to come asking that His will be done — to make the prayer not a tool for bending God to our plans, but the place where our plans are bent to His. The model prayer is, at its heart, a daily surrender.
4. Maombi ya Pande Mbili: Kujifunza Kusikiliza4. Two-Way Prayer: Learning to Listen
Je, umewahi kunaswa kwenye simu na mchuuzi aliyekariri maneno yake yote na aliyeazimia kuyamaliza kwa vyovyote vile? Haikujalisha kama ulikuwa na hamu au kama ulikuwa na swali; yeye angezungumza, na wewe ungesikiliza. Inaudhi, sivyo — kuzungumziwa badala ya kuzungumza pamoja. Mtu anajiuliza kama mara nyingine ndivyo Mungu anavyojisikia tunapoomba.Have you ever been trapped on the phone with a salesman who had his whole script memorized and was determined to get through it no matter what? It did not matter whether you were interested, or whether you had a question; he was going to talk, and you were going to listen. Frustrating, isn't it — to be talked at rather than talked with. One wonders whether that is sometimes how God feels when we pray.
Kwa maana tumezoeshwa kufikiri kwamba maombi ni kuzungumza tu. Watu wanapoeleza mapambano yao katika maombi, kwa kawaida husema, "Sijui niseme nini" — lakini tatizo la ndani zaidi mara nyingi ni kwamba hawajui jinsi ya kusikiliza. Maombi si kuzungumza na Mungu tu; angalau kwa kiasi kilekile ni kumsikiliza Yeye. Njia rahisi kabisa ya kuongeza mara mbili muda unaotumia katika maombi ni hii tu: sikiliza kadiri unavyozungumza. Maombi ya kweli ni mazungumzo, na mazungumzo ambamo upande mmoja tu ndio unaosema si mazungumzo hata kidogo. Mlango uliofungwa wa mahali pa siri umekusudiwa kuwa mahali penye utulivu wa kutosha ili kusikia.For we have been conditioned to think of prayer as talking only. When people describe their struggles with prayer, they usually say, "I don't know what to say" — but the deeper problem is often that they do not know how to listen. Prayer is not just about talking to God; it is at least as much about listening to Him. The easiest way to double the time you spend in prayer is simply this: listen as much as you talk. Real prayer is a conversation, and a conversation in which only one party ever speaks is no conversation at all. The shut door of the secret place is meant to be a quiet enough place to hear.
5. Ni Kawaida Kusikia Kutoka kwa Mungu5. It Is Normal to Hear From God
Tunapaswa kutarajia kwamba Mungu kweli ana jambo la kusema tunapochukua muda wa kusikiliza, kwa sababu ndivyo kanisa la kwanza lilivyoona waziwazi. Kitabu cha Matendo kimejaa waumini wa kawaida waliosikia kutoka kwa Mungu katika nyakati muhimu. Anania alisikia kwamba alipaswa kwenda kumwekea mikono Sauli wa Tarso, mtesaji mkuu wa kanisa. Petro, alipokuwa akiomba juu ya dari, alisikia kwamba alipaswa kwenda kwa Kornelio, Mmataifa. Viongozi wa Antiokia walipokuwa wakimwabudu Bwana na kufunga, Roho aliwaambia wawatenge Barnaba na Sauli kwa ajili ya utume.We should expect that God actually has something to say when we take the time to listen, because that was plainly the experience of the early church. The book of Acts is full of ordinary believers hearing from God at strategic moments. Ananias heard that he was to go and lay hands on Saul of Tarsus, the church's great persecutor. Peter, while praying on a rooftop, heard that he was to go to the Gentile Cornelius. As the leaders at Antioch worshiped and fasted, the Spirit told them to set apart Barnabas and Saul for mission.
Mfululizo huu unaendelea: Paulo alielekezwa upya na Roho kutoka Asia kuelekea Makedonia, akatiwa moyo katika maono ya usiku wakati wa mateso, na akatiwa nguvu kwa sauti ya Bwana alipokuwa kifungoni. Matukio haya yamechaguliwa karibu bila mpango maalum, na bado yanafanya kusikia kutoka kwa Mungu kuonekane kuwa jambo la kawaida kabisa. Hili si dai kwamba sote tutasikia sauti zinazosikika kwa masikio wakati wote; ni ushuhuda kwamba Mungu hutoa neno maalum katika nyakati muhimu ili kuwaongoza na kuwatia moyo watu wake. Na ikiwa hatusikii kutoka kwake, sababu, mara nyingi zaidi, ni kwamba tu hatujatulia vya kutosha ili kusikiliza.The pattern continues: Paul was redirected from Asia toward Macedonia by the Spirit, encouraged in a night vision during persecution, and strengthened by the Lord's voice while in prison. These episodes were chosen almost at random, and yet they make hearing from God look entirely normal. This is not a claim that we will all hear audible voices all the time; it is the testimony that God gives a special word at strategic times to guide and encourage His people. And if we are not hearing from Him, the reason, more often than not, is simply that we have not slowed down enough to listen.
6. Maombi ya Kweli Huyaweka Mapenzi Yetu Sawa na ya Mungu6. Real Prayer Aligns Our Will With God's
Hili linatufikisha kwenye kiini kabisa cha maombi, na kwenye kweli ngumu lakini yenye kuweka huru: maombi ni zaidi sana ya kumwambia Mungu kile tunachotaka. Kumjulisha Mungu matakwa yetu tu si kuomba kweli hata kidogo — ni kumpa Mungu ushauri. Maombi ya kweli ni kutafuta kujua Mungu anataka nini na kisha kuomba kwa ajili ya hilo. Ni mchakato wa kuyaweka mapenzi yetu sawa na mapenzi yake, wa kufikia kutamani kile Mungu anachotamani kwa kina kiasi kwamba tunakiombea kwa bidii na kwa nguvu, mapenzi yetu yenyewe yakiwa yamezama ndani ya yake. Tunakuwa tayari kutopata kile tunachotaka, ikiwa kutokipata kwetu kunamaanisha kusudi la Mungu linatimizwa.This brings us to the very heart of prayer, and to a hard but liberating truth: prayer is so much more than telling God what we want. Merely informing God of our wishes is not really praying at all — it is giving God advice. Real prayer is finding out what God wants and then praying for that. It is a process of aligning our will with His will, of coming to desire what God desires so deeply that we pray for it with fervency and intensity, our own will submerged in His. We become willing not to get what we want, if our not getting it means God's purpose is fulfilled.
Hakuna anayeweza kuomba hivyo ambaye hajaubeba kwanza msalaba, kujikana nafsi, na kumfuata Yesu. Mfano mkuu kabisa ni Bwana mwenyewe katika Gethsemane, ambaye, akiukabili msalaba, aliomba kwa unyoofu kwamba kikombe kimwepuke — na kisha akajitoa: "walakini si mapenzi yangu, bali yako, yatendeke." Huo ndio kielelezo cha maombi yote ya kweli. Tunaleta matakwa yetu halisi kwa unyoofu mbele za Baba, kisha tunayaweka chini mbele ya mapenzi yake yaliyo makuu zaidi, tukiamini kwamba anachokitaka ni bora kuliko kile ambacho tungechagua sisi.No one can pray like that who has not first taken up the cross, denied self, and followed Jesus. The supreme example is the Lord Himself in Gethsemane, who, facing the cross, prayed honestly for the cup to pass — and then surrendered: "nevertheless not My will, but Yours, be done." That is the pattern of all true prayer. We bring our real desires honestly to the Father, and then we lay them down before His greater will, trusting that what He wills is better than what we would have chosen.
7. Ombeni, Tafuteni, Bisheni7. Ask, Seek, Knock
Kujitoa kwa mapenzi ya Mungu hakumaanishi kwamba tunaacha kuomba; Yesu anatuamuru tuombe, na tuendelee kuomba. Vitenzi hivi ni vya kuendelea: omba na endelea kuomba, tafuta na endelea kutafuta, bisha na endelea kubisha. Maombi yamekusudiwa kuwa ya kudumu, hata ya ujasiri. Na msingi wa ujasiri huo ni wema wa Baba, kwa maana Yesu anaendelea kuhoji kutoka kwa jambo dogo hadi kwa jambo kubwa: ikiwa baba wa duniani, ambao ni waovu kwa kulinganisha, wanajua kuwapa watoto wao vipawa vyema, si zaidi sana Baba wa mbinguni atawapa mema wale wanaomwomba.Surrender to God's will does not mean we stop asking; Jesus commands us to ask, and to keep asking. The verbs are continuous: ask and keep asking, seek and keep seeking, knock and keep knocking. Prayer is meant to be persistent, even bold. And the ground of that boldness is the Father's goodness, for Jesus goes on to argue from the lesser to the greater: if earthly fathers, who are evil by comparison, know how to give good gifts to their children, how much more will the heavenly Father give good things to those who ask Him.
Kwa hiyo Mkristo anayeomba hushikilia pamoja mambo mawili ambayo yanaonekana tu kuvutana: kuomba kwa ujasiri na kwa kudumu, na kujinyenyekeza kwa kina kwa mapenzi ya Mungu. Tunaomba kama watoto wanaomwamini Baba yao kabisa, tukibisha mpaka mlango ufunguke — na tunamwamini Baba huyo kabisa kiasi kwamba tunaridhika ajibu kwa njia yake na kwa wakati wake, tukijua kwamba lolote atakalotoa litakuwa jema. Huku si kusumbua kwa wasiwasi kwa mtu asiye na uhakika kama anasikiwa, bali ni ustahimilivu wenye uhakika wa mtoto anayejua kwamba Baba anapenda kutoa.So the praying Christian holds two things together that only seem to be in tension: a bold, persistent asking, and a deep submission to God's will. We ask as children who trust their Father completely, knocking until the door opens — and we trust that Father so completely that we are content for Him to answer in His own way and time, knowing that whatever He gives will be good. This is not the anxious nagging of someone unsure they are heard, but the confident persistence of a child who knows the Father loves to give.
8. Silaha ya Siri ya Kanisa8. The Church's Secret Weapon
Maombi ya watu wa Mungu yanapoelekea nje kwa ajili ya wengine, yanakuwa maombezi — na maombi ya maombezi ni johari iliyopotea ambayo kanisa linaanza tu kuirejesha. Waumini wengi zaidi na zaidi wanayachukulia kwa uzito: wachungaji wakiwaandikisha waombezi binafsi, makanisa yakianza matembezi ya maombi, wagonjwa wakiombewa kwa matarajio. Hili ni kanisa likikumbuka mahali nguvu zake halisi zilipo. Ikiwa kanisa litawahi kujinasua kutoka utumwa wake wa kitamaduni na kuwa nguvu ya kujitoa kikamilifu, inayobadilisha ulimwengu, kama lilivyokusudiwa kuwa, haitatokea kwa sababu ya vitabu, mahubiri, semina, shule, au bendi za kusifu na kuabudu. Itatokea kwa sababu ya maombi.When the praying of God's people moves outward toward others, it becomes intercession — and intercessory prayer is a missing jewel the church is only beginning to recover. More and more believers are getting serious about it: pastors enlisting personal intercessors, congregations taking up prayer walks, the sick being prayed over with expectancy. This is the church remembering where her real power lies. If the church is ever going to break free from her cultural captivity and become the radical, world-changing force she is meant to be, it will not happen because of books, sermons, seminars, schools, or worship bands. It will happen because of prayer.
9. Ingia Chumbani Mwako9. Go Into Your Room
Kwa hiyo tunamalizia pale Yesu alipoanzia: "ingia katika chumba chako cha ndani, na ukiisha kufunga mlango wako, usali mbele za Baba yako aliye sirini." Nyuzi zote zinakusanyika pale nyuma ya mlango uliofungwa — ulazima wa maombi kwa maisha yaliyo makubwa mno kuyamudu peke yetu, kusikiliza kunakoyafanya maombi kuwa mazungumzo halisi, kujitoa kunakoyaweka mapenzi yetu sawa na ya Mungu, kuomba kwa ujasiri kwa mtoto anayeamini, na maombezi yanayobadilisha ulimwengu. Hakuna kati ya haya kinachotokea kinadharia tu; kinatokea tukiwa magotini, mahali pa siri, mbele za Baba ambaye yupo kweli na anasikiliza kweli.So we end where Jesus began: "go into your room, and when you have shut your door, pray to your Father who is in the secret place." All the threads gather there behind the closed door — the necessity of prayer for a life too big to manage alone, the listening that makes prayer a real conversation, the surrender that aligns our will with God's, the bold asking of a trusting child, and the intercession that changes the world. None of it happens in theory; it happens on our knees, in the secret place, before the Father who is really there and really listening.
Kuwa mtu wa maombi si kubobea katika mbinu fulani bali ni kuitunza miadi ile mahali pa siri, siku baada ya siku, pamoja na Mungu aonaye sirini. Ni kuyaacha maono yetu ya kusudi lake yakue makubwa kiasi kwamba maombi si hiari tena, mpaka magoti yetu yanapogusa sakafu si kwa sababu ya wajibu bali kwa sababu ya utegemezi na upendo. Baba anangoja nyuma ya mlango ule. Swali pekee ni kama tutaingia, tuufunge, na tuombe.To be prayerful is not to master a technique but to keep that appointment in the secret place, day after day, with the God who sees in secret. It is to let our vision of His purpose grow so large that prayer is no longer optional, until our knees find the floor not from duty but from dependence and love. The Father is waiting behind that door. The only question is whether we will go in, shut it, and pray.
Mtihani wa Mwisho wa Sehemu ya 10Unit 10 Final Exam
Cheti: maswali 20 ya kuchagua jibu. Shahada ya Mshiriki: maswali ya kuchagua jibu na maswali 10 ya kujaza nafasi. Shahada ya Uzamili ya Huduma ya Kiungu (M.Div.) na Shahada ya Uzamili ya Teolojia (Th.M.): maswali ya kuchagua jibu, ya kujaza nafasi na maswali 10 ya majibu mafupi. Unahitaji kupata 90% katika kila sehemu ili kufaulu. Usipofaulu, mtihani utasubiri muda mfupi kabla hujaweza kujaribu tena.Certificate track: the 20 multiple-choice questions. Associate: multiple choice and the 10 fill-in-the-blank questions. M.Div. and Th.M.: multiple choice, fill-ins and the 10 short-answer questions. 90% of each part is required to pass. If you do not pass, the exam waits a short time before you can try again.
M.Div. na Th.M.: masomo yote matano yaliyopangwa ni sehemu ya kozi. Mtihani wake tofauti ni wa lazima baada ya kuanzishwa; tazama ukurasa wake kwa kanuni ya sasa. Heshima inabaki kuwa ya hiari na haichukui nafasi ya mtihani.
Fungua Masomo ya Kozi →